Ikebana

De kunst van het weglaten

Ikenobo Ikebana

Ikebana was oorspronkelijk bedoeld als bloemenoffer aan Boeddha en werd alleen beoefend door de Keizer en zijn hofhouding, priesters en later door Samurai. Ikebana is een oude kunstvorm die in de zesde eeuw voor het eerst werd beoefend. De Japanse priester Ono-no-Imoko, die zich als kluizenaar bij een meer in de buurt van Kyoto terugtrok was waarschijnlijk de eerste die bloemen en takken schikte in de tempel. Andere priesters volgden zijn voorbeeld en zo ontstond de Ikenobo-school.

Binnen de Ikenobo school kennen we 3 stijlen:
Rikka, Shoka en Jiyuka.

Rikka
Rikka is de oudste vorm van de Japanse bloemsierkunst en betekent: staande of opgebouwde bloemen. Ze werd ook wel Tatebana genoemd. Ze is in de 7e eeuw als altaarschikking vanuit China naar Japan gebracht door Ono-no-Imoko en daar verder ontwikkeld. Rikka is ontwikkeld als nabootsing van het Japanse landschap (zie tekening). Hij bestaat uit 7 tot 9 Yakueda (hoofdlijnen); deze kunnen nog worden aangevuld met Ashirai (bijlijnen). Een Rikka kan uit een, maar ook uit meerdere materialen gemaakt worden. Bij de Rikka komen de plantenstelen als een bundel uit het water tevoorschijn om op een hoogte van 5- 6 cm. boven de waterspiegel hun eigen richting te zoeken. In de natuur, zo zegt de Ikenobo-school, groeien de planten eerst naar boven naar het licht om daarna in verschillende richtingen uiteen te gaan. De bundel die uit het water tevoorschijn komt noemen we het Mizugiwa dit betekent: rand van een meertje of rivier. Klassieke stijl: Rikka Shofutai (de Gedeelde) is de traditionele schikking waaronder de klassieke in traditionele bronzen vazen en schalen en de meer moderne in keramiek en glazen vazen en schalen. Moderne stijl: Rikka Shimputai. Dit is de moderne vorm van Rikka, waarbij veel creativiteit van de schikker wordt gevraagd. Belangrijk is de balans in de schikking.
Shoka

Aan het eind van de 17e eeuw ontstond een nieuwe stijl genaamd Shoka. Deze stijl gaf een vereenvoudiging van de Rikka regels. De drie Yakueda (hoofdlijnen) van bloemen, planten of takken, (Shin, Soe en Tai) waaruit de meeste Shoka-schikkingen bestaan symboliseren ‘hemel’, ‘aarde’ en ‘de mensheid’ om de harmonie tussen mens en natuur uit te drukken. De Shoka is de eenvoudige tegenhanger van de Rikka, ontwikkeld in de 17e eeuw. De hoofdlijnen worden aangevuld met Ashirai (bijlijnen). Ook de Shoka heeft een Mizugiwa (zie als bij Rikka), in de schikking staan de stelen achter elkaar. Kijken we aan de zijkant, dan zien we een waaiervorm. De Shoka kan bestaan uit één soort plantenmateriaal, maar ook uit twee of drie soorten.

Klassieke stijl: Shoka Shofutai. Dit is de traditionele schikking volgens strikte lijnen geschikt. We zien hier de klassieke schikkingen in klassieke bamboe- of bronzen vazen en de meer moderne schikkingen in keramiek of glazen vazen.

Moderne stijl: Shoka Shimputai. Dit is de creatieve vorm en bestaat uit twee hoofd-elementen, die elkaars tegenstelling zijn, aangevuld met een Ashirai (bijlijn) die de schikking ondersteunt en compleet maakt.

Jiyuka
Jiyuka wordt geschikt in alle mogelijke vormen van containers, van hoge vazen en flessen tot lage bakken en schalen tot zelfbedachte vormen van containers. De Yakueda van de traditionele schikkingen worden hier vergeten en we zijn vooral met onze fantasie bezig.De combinatie van kleur en vorm staan hier voorop. Toch zijn er richtlijnen. De vrije schikking is opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Vlak : dit kan zijn: een blad, ook de container kan als vlak in de schikking dienen. Ook kan een kunststofmateriaal aan de schikking toegevoegd worden b.v. gekleurd draad.

Massa: dit kan zijn een bloem of bloemen, een takje met blaadjes,b.v. buxus. Ook hier kan de container dienen als massa, b.v. gaas. Als kunststofmateriaal kan ook tule of een andere stof gebruikt worden.

Lijn of lijnen: rechte lijnen b.v. rechte takjes, pitrus, lisblad. Lijnen met bochten b.v. kronkelwilg of hazelaar. Horizontale lijnen, verticale lijnen, ronde lijnen. Ook de container kan als lijn dienen, b.v. een bamboestammetje

Punt of punten: Een of meer punten completeren de schikking vaak. B.v. een takje gipskruid, een takje met wat knopjes. Ook een kunststofvoorwerp zoals b.v. balletjes op stokjes kunnen de punten aangeven. Ook sommige bloemen kunnen punten aangeven. Een verrassingselement brengt spanning in de schikking b.v. een half verstopt takje of bloempje. Een extra knop.

In Nederland kennen we nog drie Ikebana scholen, hieronder een link naar de desbetreffende websites.

Return to Top ▲Return to Top ▲